نخستین کارخانه تولید گاز مبرد در خاورمیانه، ایران، تبریز

نخستین کارخانه تولید گاز مبرد در خاورمیانه

نخستین کارخانه تولید گاز مبرد در خاورمیانه با مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی در تبریز وارد فاز اجرایی شد.

در راستای تحقق خودکفایی و رونق اقتصادی، شرکت «تبریز موتور آسیا» با مشارکت شرکای بین‌المللی، عملیات ساخت نخستین کارخانه تولید گازهای مبرد در خاورمیانه را در اول اسفند ماه ۱۴۰۲ در استان آذربایجان شرقی- شهرک صنعتی پروفسور هشترودی آغاز نمود. این پروژه در زمینی به مساحت ۲۶۵۰۰ متر اجرا می‌شود.

بهره‌برداری از این پروژه مهم ، نه تنها ایران را وارد عرصه تولید گازهای سرمازا می‌کند، بلکه موجب رفع کامل نیاز کشور به این مواد اساسی و حذف وابستگی به واردات خواهد شد. همچنین، این پروژه با اهداف کلان ملی در راستای دستیابی به خودکفایی صنعتی و کاهش وابستگی به واردات همسو است.با داخلی‌سازی تولید این گازها، سالانه از خروج بیش از ۲۰ میلیون دلار ارز جلوگیری شده ‌و ایران می‌تواند در حیطه صادرات گازهای مبرد نیز نقش مهمی ایفا کند.

آغاز به کار این کارخانه که انتظار می‌رود در آذر ماه سال جاری به بهره‌برداری برسد، ضمن تقویت صنعت کشور، موجب  اشتغال‌زایی با حداقل ۱۵۰ شغل مستقیم و ۲۵۰ شغل غیرمستقیم خواهد شد.

مراسم آغاز ساخت اولین کارخانه تولید گاز مبرد در ایران

مراسم آغاز ساخت این کارخانه با حضور مدیران و مسئولان شرکت تبریز موتور آسیا و نمایندگان سرمایه‌گذاران خارجی این پروژه عظیم برگزار و بر اهمیت راهبردی این دستاورد ملی تاکید گردید.

دکتر محمد رستمی مهر، مدیر شرکت تبریز موتور آسیا بر نقش این پروژه در توسعه اقتصادی و پایداری محیط زیست تاکید کرد. این کارخانه با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته و شیوه‌های نوین، مطابق با استانداردهای جهانی در زمینه بازدهی تولید و ایمنی محیط زیست طراحی شده است.

راه‌اندازی موفق این پروژه با همکاری‌های فرا ملی، گواهی بر ظرفیت‌های همکاری‌های ثمربخش میان شرکت‌های ایرانی و سرمایه‌گذاران خارجی است. این امر، بر وجود منافع مشترک در توسعه پایدار و تاب‌آوری اقتصادی صحه می‌گذارد.

با حرکت رو به جلوی ایران در این مسیر، شرکت تبریز موتور آسیا و شرکای آن متعهد به تضمین بالاترین کیفیت تولید هستند. گازهای مبرد تولیدی این کارخانه در صنایع مختلف از جمله صنعت خودرو و سردخانه‌های صنعتی کاربرد خواهد داشت و به تنوع و نوسازی صنایع کشور کمک می‌کند.

افتتاح این کارخانه تولیدی، امری محوری برای ایران به شمار می‌رود و نماد گامی بلند به سوی دستیابی به استقلال اقتصادی بیشتر و نوآوری است. این رویداد، توانمندی‌های کشور را در بهره‌گیری از همکاری‌های بین‌المللی برای دستیابی به دستاوردهای قابل توجه صنعتی نشان می‌دهد و زمینه‌ساز پیشرفت‌ها و همکاری‌های بیشتر در آینده خواهد شد.

نام گذاری گازهای مبرد

نام گذاری گازهای مبرد

آشنایی با نام گذاری گازهای مبرد

اگر به نام های گازهای مبرد دقت کنید متوجه خواهید شد که این نام ها از الگوی خاصی پیروی می کنند. ممکن است این سوال برای شما پیش آید که نام گذاری گازهای مبرد به چه صورت است؟ نام گازهای مبرد از ترکیب حرف انگلیسی R و یک عدد دو یا سه رقمی تشکیل می‌شود. اما اینها به چه معنا هستند؟

  • حرف R حرف اول کلمه انگلیسی Refrigerant به معنای سرمازا یا خنک کننده است
  • عدد نشان‌دهنده تعداد اتم‌های هر یک از عناصر فلور، هیدروژن و کربن در ترکیب آن گاز مبرد است. به این شکل که:
  1. اولین عدد از سمت راست نشان دهنده‌ی تعداد اتم‌های فلور است.
  2. دومین عدد از سمت راست نشان دهنده‌ی تعداد اتم‌های هیدروژن به اضافه یک است.
  3. سومین عدد از سمت راست نشان دهنده‌ی تعداد اتمی‌های کربن منهای یک است. اگر عدد سوم از سمت راست صفر باشد، یعنی در ترکیب مبرد یک اتم کربن وجود دارد و عدد صفر نوشته نمی‌شود مثل R12.

برای آشنایی بیشتر با انواع گاز مبرد (گاز یخچال/گاز کولر)، ساختار و ترکیب آنها مقاله آشنایی با گازهای مبرد را مطالعه فرمایید.

مثال:

گاز مبرد R134 با فرمول شیمیایی CH2FCF3را در نظر بگیرید.

  • عدد چهار =تعداد اتم‌های فلور
  • عدد سه =تعداد اتم‌های هیدروژن به اضافه یک
  • عدد یک = تعداد اتم‌های کربن منهای یک

گاز مبرد R134a-نام گذاری گازهای مبرد- کپسولـ واردات و فروش مستقیم گاز مبرد دانوس
air-conditioner-danus

خرید گاز کولر

گاز کولر اصطلاح عامیانه گازهای خنک کننده است. گاز کولر معمولا به شکل گاز و یا گاز فشرده شده ای که مایع شده است وجود دارد. این گازها با به کار گرفتن یک کمپرسور و یک فن، گرمای محیط را جذب میکنند و یک سیستم خنک کننده ایجاد می کنند.

دلیل نامگذاری گازهای کولر

گاز های کولر همواره با حرف R (Refrigerant) و یک عدد دو یا سه رقمی در کنار آن معرفی میشوند که معمولا به فهرست ساختارهای مولکولی آن گاز اشاره دارند. (به عنوان مثال گاز R22  در واقع کلرو دی فلورو متان است که در جدول ASHRAE به R22 معروف است ) این نوع نامگذاری ابداع انجمن مهندسان برودتی، گرمایشی و تهیه مطبوع آمریکا (ASHRAEAmerican Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers)  است. گازهای مبرد متداول عموما به اشتباه Freon خوانده میشوند. فریون در واقع یک علامت تجاری ثبت شده مربوط به شرکت chemours است.

آشنایی با گازهای مبرد- گاز کولر و یخچال دانوس
خرید گاز کولر- گاز کولر و یخچال دانوس

انواع گاز کولر

متداول ترین گازهای خنک کننده موجود به شرح زیر هستند:

کلروفلوروکربن ها (CFC) : در بازار به گاز R12 معروف هستند. این گاز اثرات مخرب شناخنه شده زیست محیطی داشته و یکی از عوامل ایجاد اثر گلخانه ای و آسیب به لایه اوزون است. به همین دلیل تولید R12 یا  CFC از سال 1994 متوقف شده و یا کاهش شدید داشته است.

هیدرو کلروفلوروکربن ها (HCFC): در بازار به گاز R22 معروف است. اثر مخرب زیست محیطی کمتری برای لایه اوزون نسبت به R12 دارد. اما به دلیل آنکه همچنان آثار مخرب محیط زیستی دارد، مقرر شده است تولید آن از سال 2020 متوقف شود.

هیدروفلورو کربن ها (HFC): در بازار با عنوان گاز R410A و R134A شناخته میشود. به دلیل عدم وجود کلر در ساختار این گاز، R410A و R134A برای محیط زیست فاقد اثر تخریبی هستند(هر چند صد در صد بدون آسیب نبوده و به همین دلیل در آمریکا قوانین سختگیرانه ای برای دفع بی خطر این گازها وجود دارد) این گازها به سرعت در حال جایگزینی با گاز R22 هستند. سیستم های تهویه مطبوعی که با این گازها کار میکنند کارآمد تر هستند و کیفیت هوای بهتری ارائه میکنند.

اما دانستن این موضوعات چه کمکی به شما به عنوان دارنده یک کولر گازی میکند؟ بهتر است بدانید همانطور که گفته شد، تولید گاز R22 به زودی متوقف خواهد شد. بنا بر این اگر سیستم تهویه مطبوع شما با گاز R22 کار میکند احتمالا در سال های آینده برای سرویس و یا شارژ گاز کولر خود با مشکل مواجه خواهید شد. به دلایل مختلف سیستم هایی که برای کار با  R22 طراحی شده اند امکان کار با R410A  یا  R134A را ندارند. بنابر این لازم است اگر میخواهید تصمیمی مبنی بر خرید یک سیستم تهویه مطبوع بگیرید به نکاتی که گفته شد توجه کنید.

بهترین نوع گاز مورد استفاده برای کولر کدام است؟

دو نوع گاز R22 و R410A نسبت سایر انواع گاز پر استفاده تر هستند. از این رو انتخاب خرید گاز کولر شما معمولا بین این دو گزینه صورت گرفت؛ دو گازی که هر یک نسبت به یکدیگر مزایای خاص خود را دارند. اما پاسخ به این سوال که کدام خرید گاز کولر مناسب تر است را می توانید به طور کامل در ادامه این راهنما بخوانید.

گاز مبرد R410a-کپسولـ واردات و فروش مستقیم گاز مبرد دانوس
گاز مبرد R410a-کپسولـ واردات و فروش مستقیم گاز مبرد دانوس

توصیه ما استفاده از گاز R410A می باشد. این گاز دوستدار محیط زیست بوده، گرمای کم تری را به هوا متصاعد می کند و سرمای مطبوع تر و قدرت بیشتری با به داخل ساختمان می فرستد و مورد تائید بسیاری از کمپانی های مطرح این حوزه است. جدای از آن، گاز R410A به نسبت کم تر نیاز به شارژ دارد، خوردگی و سایش کم تری دارد، ریسک خراب شدن کمپرسور کولر گازی (به دلیل دمای بالا) با این گاز کم تر بوده و آنتالپی آن نیز بالاتر است. گاز R22 البته قیمت کم تری دارد، اما همانطور که گفته شد استانداردهای زیست محیطی را نداشته و به تدریج استفاده از آن کم رنگ تر خواهد شد.

گاز یخچال چیست؟

گاز یخچال چیست؟

گاز یخچال وظیفه خنک‌سازی را در تمامی مدل‌های یخچال و فریزر خانگی و صنعتی بر عهده دارد. این گاز ممکن است از ترکیب چند گاز شیمیایی یا یک گاز واحد تشکیل شده باشد. در یخچال‌ها فرآیند خنک‌سازی با استفاده از این گاز در سیستم تبرید تراکمی انجام می گیرد. در این مقاله بیشتر با گاز مبرد ویژه یخچال آشنا خواهید شد.

گاز یخچال-دانوس

آشنایی با انواع گاز یخچال

یخچال‌های امروزی با توجه به نوع گاز آن طراحی و تولید می شوند. در گذشته در اولین یخچال‌های مصنوعی اکثرا از آمونیاک به عنوان ماده خنک کننده استفاده می‌کردند. آمونیاک کارکرد مناسبی داشت، اما قابلیت اشتعال داشت و اگر نشت می‌کرد احتمال ایجاد مسمومیت برای انسان را داشت. بنابراین استفاده از آمونیاک کم کم کنار گذاشته شد و تولیدکنندگان به سراغ گازهای دیگری رفتند. نخستین گاز فریونی که در یخچال مورد استفاده قرار گرفت،  فریون 12 بود. گازی بی بو که عملکرد مناسبی داشت. اما به خاطر آسیب هایی که به محیط زیست وارد می کرد کنار گذاشته شد.

فریون گازی است که می تواند باعث تجزیۀ شیمیایی ترکیب اوزون شود و به لایۀ اوزون صدمه بزند. امروزه از مبردهایی با ترکیب های شیمیایی متفاوت به عنوان گاز یخچال استفاده می شود. از این جمله می توان به ترکیب هایی مثل R22، R407، R600، R134 و … اشاره کرد. در تمامی این گازها که با عنوان CFC شناخته می شوند همچنان از گاز فریون هم استفاده شده است. با این تفاوت که در این گازها سعی شده تا آثار مخرب زیست محیطی این گاز کاهش یافته و برای استفاده مناسب سازی شود.

گازیخچال چگونه عمل می کند؟

این گاز دقیقاً جزئی است که کار سرمایش را در یخچال‌ها و فریزرها انجام می دهد. سیکل تبریدی که در یخچال‌ها طراحی می شود، در حقیقت برای به گردش در آوردن این مبرد است. گازی که در یخچال شارژ می شود، در طول سیکل تبرید چندین بار به حالت اشباع، بخار فوق گرم، مایع اشباع، مایع فوق سرد و … در می‌آید. با تغییر حالت فیزیکی این سیال است که کار سرمایش در یخچال‌ها صورت گرفته و گرمای درون محفظۀ یخچال به بیرون از آن انتقال داده می شود. اجزای دیگری که در فرایند سرمایش یخچال نقش دارند و به گردش مبرد کمک می کنند عبارتند از کمپرسور یخچال، کندانسور، شیر فشار شکن، خطوط لوله و اواپراتور.

مبرد در یک سیکل کامل باید از تمامی این اجزا عبور داده شود. کمپرسور فشار لازم برای حرکت گاز را تأمین می کند. کندانسور دمای آن را کاهش داده و شیر فشار شکن گاز را آمادۀ ورود به محفظۀ یخچال می کند. کار دریافت گرما از درون محفظۀ یخچال نیز بر عهدۀ اواپراتور است. خطوط لولۀ یخچال‌ها را هم که می توانید در پشت یخچال و درون فریزر و محفظۀ یخچال مشاهده کنید.

شارژ گاز یخچال

پیشنهاد می کنیم این مقاله‌ها را نیز بخوانید : 

آشنایی با گازهای مبرد- گاز کولر و یخچال دانوس

آشنایی با گازهای مبرد

مبرد چیست؟

مبرد، ماده‌ای است در قالب گاز یا مایع که نقطه جوش بسیار پایینی دارد و با جذب حرارت از ماده‌ای در محیط، تبخیر شده و محیط را خنک می‌کند. مبرد به منظور کاهش دمای سطح مشخصی از یک ناحیه، در فرآیند تبرید و در سیستم‌های تهویه مطبوع و برودتی به وفور مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در سیستم تبرید تراکمی که متداول‌ترین سیستم برای تولید سرمایش در چیلر، سردخانه و یخچال‌های خانگی است، اگر کمپرسور را قلب سیستم بنامیم کندانسور و اواپراتور را هم می‌توان به عنوان دست و پای سیستم تبرید در نظر گرفت. حال این سیستم به ماده‌ای احتیاج دارد که مانند خون در لوله‌های آن گردش کند و باعث کارکرد صحیح سیستم گردد. به این ماده که به شکل گاز در کپسول ارائه می گردد گاز مبرد یا گاز فریون گفته می‌شود.

از جمله موارد مصرف این محصول می توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • گاز مبرد کمپرسور
  • گاز مبرد چیلر
  • گاز مبرد کولرگازی
  • گاز فریون یخچال
  • سیستم‌های بردوتی
  • سیستم‌های تهویه مطبوع

اکثر مردم به اشتباه ماده مبرد را در بازار به نام گاز کولر ماشین و یا گاز یخچال می‌شناسند. برخی دیگر نیز به اشتباه آن را گاز سرمازا یا گاز سرمایشی می نامند، اما طبق تعریف فوق، ماده مبرد می تواند به شکل مایع هم باشد.

مبردها با استفاده از تغییراتِ فازی و ترمودینامیکی به راحتی از حالت گاز به مایع و یا بالعکس، از مایع به گاز تبدیل می‌شوند و این قابیلت سبب شده این مواد کاربرد وسیعی در صنعت، از جمله در سیستم‌ها و دستگاه‌های برودتی و تهویه مطبوع داشته باشند. دستگاه هایی مانند چیلر تراکمی، داکت اسپلیت و سیستم‌های جریان مبرد متغییر( Variable Refrigerant Flow) VRF  از ماده مبرد در سیکل کاری خود استفاده می‌کنند.

مبرد ها و نقش آنها در محیط زیست

با وجود نقش مهم و مفید مبردها در صنعت، باید بدانیم که طبق بررسی‌ها و نتایج مطالعات علمی، این مواد برای محیط زیست ما چندان مفید نیستند و یکی از عوامل مهم گرمای زمین و تخریب لایه اوزون محسوب می‌شوند.

تعریف دو معیار ODP و GWP در گاز مبرد

برای مقایسه مبردها از نظر آثار زیست محیطی، دو پارامتر مهم معیار تخریب لایه اوزون (ODP) و معیار گرمایش زمین (GWP) در نظر گرفته می‌شود.

Ozone Depletion Potential (ODP)

ODP به توانایی یک ماده در تخریب لایه اوزن نسبت به ماده CFC11 گفته می شود.

معیار ODP عددی بین بازه صفر تا ۱ است. هر چه قدر این ضریب به عدد ۱ نزدیک‌تر باشد، از لحاظ آسیب به لایه اوزون خطرناک‌تر است. مبرد CFC11 دارای معیار ODP یک هست و مابقی مبردها را معمولا نسبت به این مبرد مقایسه می کنند. در واقع نسبتِ قابلیت تخریب لایه اوزون یک ماده به مبرد CFC11 را می توان ODP آن ماده در نظر گرفت.

در شکل زیر می توانید معیار ODP مبردهای مختلف را مشاهده و مقایسه کنید.

odp گازهای مبرد-فروش گاز مبرد دانوس
odp گازهای مبرد-فروش گاز مبرد دانوس

Global Warming Potential (GWP)

GWP یا معیار گرمایش به توانایی یک ماده در به دام انداختن گرما در جو زمین (اتمسفر) نسبت به ماده دی‌اکسید‌کربن گفته می‌شود.

این معیار از صفر شروع می شود و حد بالا ندارد، به عبارتی هر میزان که یک مبرد یا ماده دیگر اثر بیشتری بر روی به دام انداختن گرما در اتمسفر و گرمایش زمین داشته باشد، معیار گرمایش آن نیز بزرگ‌تر است. معیار GWP در بازه های زمانی طولانی و چندین ساله، مثلا ۲۰ ساله یا ۱۰۰ ساله اندازه‌گیری می‌شود.

به عنوان مثال در یک بازه زمانی ۱۰۰ ساله، معیار گرمایش CFC11 برابر با ۴۲۵۰، مبردهای HFC در بازه ۱۶۴۰ و برای ماده پنتان این معیار زیر ۵ می باشد.

دی‌اکسید‌کربن دارای GWP بسیار زیادی است و معمولا معیار GWP هر ماده ای را با دی اکسید کربن مقایسه می کنند.

دسته بندی انواع گاز مبرد یا خنک کننده

مبردها بر اساس ترکیبات و ساختار شیمیایی خود دسته بندی می‌شوند. چهار نوع مهم از مبردهاعبارتند از:

۱. مبردهای طبیعی

۲. کلروفلوئوروکربن‌ها (CFCs)

۳. هیدروکلروفلوئوروکربن‌ها (HCFCs)

۴. هیدرو فلوئوروکربن‌ها (HFCs)

۱. مبردهای طبیعی:

اولین نسل از گاز مبرد که در تهویه و تبرید استفاده می‌شد از نوع طبیعی بود این نوع از مبردها با توجه به نام‌شان، به صورت مصنوعی مانند سایرمبردها تولید انبوه نمی‌شوند. مبردهای طبیعی هیچ‌گونه ضرر و تهدیدی برای طبیعت، محیط زیست و لایه اوزون ندارند. این مبردها تأثیر بسیار اندکی در پدیده گرمایش زمین دارند و نسبت به مبردهای صنعتی بسیار ارزان‌تر هستند.

هوا، آب، آمونیاک، دی‌اکسید‌کربن و هیدروکربن جزو مبردهای طبیعی هستند. مهم‌ترین مزیت مبردهای طبیعی مانند کربن‌دی‌اکسید، آمونیاک یا پروپان در این است که عدد ODP برای آن‌ها صفر است و GWP بسیار کمی دارند که می‌توان از آن نیز صرف نظر کرد. قدمت استفاده از بعضی از مبردهای طبیعی به بیش از 150 سال می‌رسد. البته بازدهی برخی سیستم‌هایی که از CO2 استفاده می‌کنند، در محیط‌های گرم کاهش پیدا می‌کند و نیاز به تنظیمات اضافه‌ای دارند تا بازدهی آن‌ها افزایش پیدا کند. اما به طور کلی، با استفاده از مبردهای طبیعی می‌توان به همان بازدهی سیکل‌هایی با مبردهای HFC و HCFC دست یافت.

قدیمی بودن این دسته از مبردها نباید این ذهنیت را ایجاد کند که دیگر کاربرد ندارد. درواقع به دلیل در دسترس بودن این گازها و این موضوع که به محیط زیست تقریبا آسیبی وارد نمی‌کنند، سبب شده است که اقبال زیادی به این گازها صورت بگیرد.

۲.    کلروفلوئوروکربن‌ها (CFCs – Chlorofluorocarbons):

این مبردها، جزو نسل قدیمی مواد سرمازا محسوب می‌شوند واز دهه‌ی ۳۰ میلادی توسعه یافته‌اند. در آن زمان جزو مواد غیرسمی، غیر قابل اشتعال و خنثی (غیر واکنشی) محسوب می‌شدند.

مبردهای CFC، حاوی ماده کُلر(Chlorine)، فلوئور (Fluorine) و کربن (Carbon) هستند. R11،R12 و R115 جزو این گروه از مبردها هستند. این مبردها می‌توانند در دستگاه‌های صنعتی مانند چیلر و سیستم‌هایی مانند یخچال که نیاز روزانه ما هستند، مورد استفاده قرار بگیرند.

در اوایل دهه ۷۰ میلادی بود که مطالعات و بررسی‌های علمی محققان، اثبات کرد که این مواد برای لایه اوزون آسیب‌زا می‌باشند و برای محیط زیست مضر هستند. پس ازآن در اوایل دهه ۹۰ میلادی به دلیل اثرات مخرب زیست محیطی، استفاده از این مبردها ممنوع شد.

۳. هیدرو کلروفلوئوروکربن (HCFCs – Hydro chlorofluorocarbons)

مبردهای HCFC شامل هیدروژن، کلر، فلوئور و کربن هستند. این نوع مبردها در مقایسه با CFCها خطر خیلی کمتری برای محیط زیست و لایه اوزون دارند. اما بدین معنا نیست که هیچ مشکل یا خطری در این زمینه ندارند. این مبردها تنها ۱۰ درصد بر روی لایه اوزون و گرمایش زمین اثر منفی می‌گذارند. دلیل این موضوع هم این است که مبردهای HCFC از اتم کلر کم‌تری تشکیل شده‌اند.

HCFCها موادی غیرآلاینده، ارزان و سازگار با محیط زیست هستند. اگرچه این مواد برای محیط زیست چندان ضرر ندارند اما به عنوان گازهای گلخانه ای شناخته می شوند. در واقع می‌توانند به صورت آهسته ولی به طور پیوسته لایه اوزون را نابود کنند. هرچند استفاده از این مبردها رو به منسوخ شدن است ولی در اکثرکشورهای در حال توسعه مانند ایران هنوز هم برخی از مبردهای این مدل مانند R22 پر مصرف هستند.

 برخی از مبردهای خانواده HCFC عبارتند از:

R22, R123, R124, R401A, R401B, R402A, R403B, R408A, R409A, R414B, R416A

۴. هیدرو فلوئوروکربن‌ها (HFCs – Hydro fluorocarbons)

این نوع مبردها شامل هیدروژن، فلوئور و کربن هستند و دارای کُلر نیستند، به همین دلیل، این مبردها ضرری برای لایه اوزون نداشته و تهدیدی برای آن محسوب نمی‌شوند. اما تاثیر زیادی بر روی پدیده گرم شدن زمین دارند. گاز R134a را می توان نمونه پر مصرف این مدل نامید.

در زیر نشان اختصاری برخی از مبردهای HFC ذکر شده اند:

R23, R134a, R404A, R407C, R410A, R417A, R422A, R422B, R422D, R507, R508

مبردهای HFC به دلیل نداشتن خطر برای محیط زیست، در مقایسه با مبردهای CFC و HCFC همیشه مورد توجه تولید کنندگان مبرد در سراسر جهان بوده اند.

رایج ترین گازهای مبرد امروزی در تهویه مطبوع

در طول سا‌ل‌ها، مبردها با توجه به سیاست‌های زیست محیطی تغییرات زیادی داشته اند، در زیر برخی از رایج‌‍ترین مبردهای پر مصرف در صنعت تهویه مطبوع را نام برده ایم:

  • R134a (HFC)
  • R-407C (HFC)
  • R-410A (HFC)
  • R-22 (HCFC)
  • R-404A (HFC)

گاز مبرد R134a

تترافلوئورواتان یا R134a از دو اتم کربن، دو اتم هیدروژن و چهار اتم فلور تشکیل می‌شود. فرمول شیمیایی این گاز CF3CH2F است. همانطور که پیش از این نیز اشاره کردیم، این مبرد از دسته HFC به حساب می‌آید و تاثیر مخربی بر روی لایه ازون نمی‌گذارد. این ماده مبرد غیر مشتعل و غیرانفجاری است و میزان سمی بودن آن نیز در حد استاندارد است.

دمای جوش R134a منفی26.1 درجه سانتی‌گراد است و دیگر خواص ترمودینامیکی این مبرد نیز تقریبا با R12  مشابه هست. در نتیجه می‌توان از R134a به عنوان جایگزینی برای R12 استفاده کرد. هرچند باید توجه کرد که برای جایگزینی آن تغییراتی در تجهیزات سیستم تبرید صورت بگیرد.

گاز مبرد R134a-فروش گاز مبرد دانوس
گاز مبرد R134a-فروش گاز مبرد دانوس

گاز مبرد R407C

این ماده مبرد یک جایگزین معمول برای R22  محسوب می‌شود. R407C مخلوطی از چند هیدروفلوئوروکربن مانند دی‌فلوئورومتان و پنتافلوئورومتان است که خواص ترمودینامیکی لازم برای قرار گرفتن در سیکل‌های تبرید را دارد.

در سیستم‌های تبرید جدید، استفاده از R407C رواج بیش‌تری دارد. همچنین این ماده مبرد توانایی کار کردن در سیکل‌های دما متوسط را نیز دارد.

گاز مبرد R407c- واردات و فروش مستقیم گاز مبرد دانوس
گاز مبرد R407c- واردات و فروش مستقیم گاز مبرد دانوس

گاز مبرد R404A

این ماده مبرد نیز یک جایگزین ایمن برای R22 به شمار می‌آید. از مزیت‌‌های R404A  می‌توان به بازه دمایی که می‌تواند در آن کار کند اشاره کرد. این ماده مبرد می‌تواند در سیستم‌هایی که دمایی بین منفی ۴۵ تا مثبت ۱۵ درجه سانتی‌گراد را لازم دارند، مورد استفاده قرار گیرد.

خواص ترمودینامیکی R404A شباهت زیادی با R22 دارد و حتی در مواردی عملکرد بهتری نسبت به این گاز دارد. R404A به راحتی با آب و هوا واکنش نشان نمی‌دهد و بدون رنگ و غیرمشتعل است. البته تماس مستقیم پوست بدن با R404A می‌تواند مضر باشد.

گاز مبردR404a- واردات و فروش مستقیم گاز مبرد دانوس
گاز مبردR404a- واردات و فروش مستقیم گاز مبرد دانوس

گاز مبرد R410A

این ماده از ترکیب چند هیدروفلوئوروکربن تشکیل می‌شود. به دلیل اینکه کلر در ترکیب آن وجود ندارد، آسیبی برای لایه ازون به بار نمی‌آورد. همچنین با استفاده از این مبرد می‌توان به بازدهی بیش‌تری نسبت به R407C و R22 دست یافت. ظرفیت تبرید و فشار بالا، R410A را به گزینه‌ای بهتر نسبت به R22 تبدیل می‌کند. بنابراین این گاز گزینه‌ای محبوب برای استفاده در سیستم‌های تهویه، سیستم‌های تبرید صنعتی و خنک‌کننده محسوب می‌شود.

گاز مبرد R410A- واردات و فروش مستقیم گاز مبرد دانوس
گاز مبرد R410A- واردات و فروش مستقیم گاز مبرد دانوس

گاز مبرد R22

این مبرد پیش از این پرکاربرد بود و پس از اینکه مشخص شد استفاده از آن می‌تواند به لایه اوزون صدمه وارد کند، استفاده از آن کاهش پیدا کرد و تا سال 2020 نیز قرار است که به طور کامل کنار گذاشته شود. R22 از دسته HCFC به حساب می‌آید و به دلیل وجود کلر در ترکیب شیمیایی آن، برای محیط زیست مضر است. یکی از جایگزین‌های گاز R22، گاز R410A می‌باشد که پیش از این به آن اشاره کردیم. البته مقرر شده است که با شروع سال 2020 نیز برنامه‌ای برای جایگزینی R410A با مبردهای دیگر آغاز شود و به طور تدریجی استفاده از این ماده نیز کاهش پیدا کند. به نظر می‌رسد مبرد R32 جایگزین آن شود که عدد GWP آن یک سوم R410A است.

گاز مبردR22-فروش گازهای مبرد دانوس

آمونیاک

آمونیاک که با نام R717 شناخته می‌شود، یکی از مبردهای قدیمی است که هم در سیستم‌های تراکمی و هم در سیستم‌های تبرید جذبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. مزیت آمونیاک به عنوان یک مبرد در این است که وزن مولکولی کمی دارد. توانایی کار کردن در دماهای مختلف را دارد. گرمای نهان تبخیر آن بالاست و نشتی‌های آن را به راحتی می‌توان شناسایی کرد. البته R717 معایبی نیز دارد؛ میزان سمی بودن بالا، واکنش پذیر و قابل اشتعال بودن از جمله این معایب است.

آمونیاک همچنین توانایی بالایی در جذب مولکول‌های آب دارد و خشک نگه داشتن آن کار سختی است. زمانی که آمونیاک همراه خود آب نیز حمل کند، می‌تواند برای مس و آلیاژهای مسی در نقش یک خورنده واقع شود. همچنین در دماهای بالای خروجی از کمپرسور، ممکن است آمونیاک مقداری به نیتروژن و هیدروژن تجزیه شود و فشار این گازها نیز به فشار کندانسور اضافه شود. افزایش فشار کندانسور به معنای کاهش بهره‌وری سیستم است و مصرف انرژی بیش‌تر خواهد شد.

گاز مبرد آمونیاک- -فروش گاز مبرد دانوس
گاز مبرد آمونیاک- -فروش گاز مبرد دانوس

کربن‌دی‌‌اکسید

کربن دی‌ اکسید در هوای اطراف ما وجود دارد و غیراشتعال‌پذیر و غیرسمی است. استفاده از کربن دی اکسید قدمتی طولانی دارد و از سال 1862 تاکنون از این گاز به عنوان مبرد استفاده می‌شود. در گذشته سیستم‌هایی که از کربن دی اکسید استفاده می‌کردند، بازدهی کمی داشتند. علت این موضوع را نیز می‌توان در دمای بحرانی پایین این گاز پیدا کرد. اما با پیشرفت تکنولوژی و پدید آمدن شیوه‌های نوین، می‌توان بر این مشکل نیز غلبه کرد. بنابراین کم کم کربن دی اکسید در حال بازگشت به سیستم‌های تبرید است و اگر به درستی از آن استفاده شود، می‌توان به بازدهی‌های بالایی دست پیدا کرد. پیش‌بینی می‌شود که در سال‌های آتی استفاده از کربن دی اکسید به عنوان ماده مبرد افزایش پیدا کند.

گاز مبرد کربن دی اکسید -فروش گاز مبرد دانوس
گاز مبرد کربن دی اکسید -فروش گاز مبرد دانوس

نسل جدید مبرد‌ها

مبردهای شیمیایی جانشینی برای مبرد‌های مرسوم معرفی شده‌اند که در میان مدت و بلند مدت جایگزین مبردهایی مانند R22 و R134a خواهند شد که به دلایل محیط زیستی باید کنار گذاشته شوند. حتی مبردی مانند R410A نیز تا چند سال آینده حذف خواهد شد. مبردهایی مانند R1234yf یا R1234ze که عدد GWP پایینی دارند می‌توانند به عنوان جانشینی برای مبردهای رایج عمل کنند و برنامه‌هایی برای جایگزین کردن آن‌ها در سال‌های آتی وجود دارد.

فاکتورهای مهم در انتخاب گاز مبرد

انتخاب صحیح ماده مبرد در طراحی یک سیستم تبرید می‌تواند تاثیر فراوانی بر ایمنی، طول عمر و مصرف انرژی سیستم بگذارد. فاکتورهایی که می‌توانند در انتخاب یک ماده مبرد تاثیر بگذارند به شرح زیر هستند:

خواص ترمودینامیکی

خواص ترمودینامیکی مانند نقطه جوش، دمای بحرانی و ظرفیت گرمایی مبرد باید به گونه‌ای باشند که سیستم بتواند با بازدهی بالا و در دمای مورد نظر کار کند.

پایداری شیمیایی

یک سیستم تبرید به نحوی طراحی می‌شود که می‌تواند تا چندین سال کار کند. پس ماده مبرد نباید به راحتی تجزیه شود و یا با مواد دیگر واکنش نشان دهد که در این صورت سیستم قابلیت‌های خود را از دست خواهد داد.

ایمنی و تاثیر مبرد بر سلامت و محیط زیست

یک مبرد ایده آل باید  ODP و GWP پایینی داشته باشد. همچنین سمی نبودن مبرد نیز یک فاکتور مهم محسوب می‌شود.

خواص فیزیکی

چگالی پایین و ضریب انتقال حرارت بالای مبرد می‌تواند تاثیر زیادی بر روی سایز مبدل‌های حرارتی و هزینه ساخت سیستم تبرید داشته باشد. همچنین مبرد نباید به لوله‌ها و دیگر قطعاتی که با آن در تماس است آسیب وارد کند و باعث خوردگی آن‌ها شود.

رنگ کپسول گاز مبرد چه معنایی دارد؟

شرکت‌های تولید کننده معمولا کپسول نگهدارنده مبردها را با رنگ‌هایی متفاوت و جداگانه برای هر مبرد رنگ‌آمیزی می‌کنند. این موضوع از مخلوط کردن اشتباه مبردها جلوگیری می‌کند. هرچند این رنگ بندی به طور معمول رعایت می‌شود، اما ممکن است برخی از شرکت‌ها از این رنگ آمیزی تبعیت نکنند. بنابراین بهتر است که همیشه پیش از استفاده از کپسول مبرد، برچسب روی کپسول خوانده شود. تصویر زیر رنگ بندی کپسول انواع مختلف گاز مبرد را نشان می‌دهد. لازم به ذکر است مبردهای بازیابی شده نیز در کپسول‌هایی خاکستری که انتهای آن به رنگ زرد است نگهداری می‌شوند.

رنگ کپسول های گازهای مبرد-فروش گاز مبرد دانوس
رنگ کپسول های گاز مبرد-فروش گاز مبرد دانوس

گاز مبردهای رایج و کاربردهای آن‌ها

در جدول زیر مبردهای رایج و کاربردهای آن‌ها به نمایش گذاشته شده است.

[table “3” not found /]

انواع گازهای سرمایشی مبرد و فریون- گاز مبرد دانوس

انواع گازهای سرمایشی مبرد و فریون

گازهای سرمایشی (به اصطلاح مبرد یا فریون)، با توجه به ترکیب شیمیایی که دارند به عنوان عنصر سردکننده در سیستم های سرمایشی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این گازها غیر قابل اشتعال ، بی‌رنگ و بی بو هستند. در این مقاله با انواع گازهای سرمایشی مبرد و فریون آشنا می شویم.

انواع گازهای سرمایشی مبرد و فریون:

1- گاز R134a : مواد تشکیل دهنده این سری تترافلئوراتان می‌باشد. موارد استفاده : عنصر سرمایشی در سیستم تهویه مطبوع اتومبیل و یخچال و فریزر

2- گاز R290 : مواد تشکیل دهنده این سری پروپان با خلوص بالا می‌باشد. موارد استفاده : جایگزین گاز R22 همچنین عنصر سرمایشی در سیستم یخچال و کولرهای گازی

3- گاز R401a : مواد تشکیل دهنده این سری 34 درصد R124 و 13 درصد گاز R152a و 53 درصد گاز R22 می‌باشد.

4- گاز R404a : مواد تشکیل دهنده این سری 44 درصد گاز R125 و 52 درصد گاز R143 و 4 درصد گاز R134a می‌باشد. برای مصارف صنعتی، خانگی، تهویه مطبوع و کلیه صنایع تبریدی

5- گاز R407c : مواد تشکیل دهنده این سری 23 درصد گاز R32 و 25 درصد گاز R125 و 52 درصد گاز R134 می‌باشد.

6- گاز R410a : مواد تشکیل دهنده این سری 50 درصد گاز R32 و 50 درصد گاز R125 می‌باشد.

7- گاز R436 : مواد تشکیل دهنده این سری 46 درصد پروپان و44 درصد گازR438 می‌باشد.

8- گاز R22 : مواد تشکیل دهنده این سری کلئورودی فلئورومتان می‌باشد. برای مصارف صنعتی، خانگی، تهویه مطبوع و کلیه صنایع تبریدی